Blepharitis

Sut mae adnabod Blepharitis?

Mae blepharitis yn cyfeirio at lid ymylon yr amrant. Rhennir y cyflwr i ddau gategori bras - Blepharitis Blaen a Blepharitis Ôl.

Mae BlepharitisBlaen yn effeithio rhan flaen yr amrant, ger gwreiddiau blew. Yn aml, fe'i hachosir gan facteria sy'n byw fel arfer ar ein croen, ac yn cynhyrchu gwenwyn sy'n cosi ac yn achosi’r llid. Mae’r amrant yn aml yn edrych yn grofennog, ac wrth edrych dan ficrosgop, gall edrych yn debyg i’r cen geir ar y pen. Gall Blepharitis Blaen wneud i’r amrant gosi a chochi, ac ar brydiau, byddent yn chwyddo rywfaint hefyd.

Cyfeirir at Blepharitis Ôl hefyd fel Obstructive Meibomian Gland Disease. Mae'r chwarennau meibomaidd wedi’u lleoli o fewn yr amrant ac mae mandyllau’r chwarennau'n agor at ymyl yr amrant, y tu ôl i wreiddiau'r blew. Fel arfer, mae'r chwarennau’n cynhyrchu chwarenlif seimllyd arbennig ar gyfer y dagrau. Weithiau, mae'r chwarennau meibomaidd yn mynd yn llidiog ac yn llenwi, gan achosi gostyngiad yn ansawdd y chwarenlif seimllyd, ac yn faint ohono a gynhyrchir. Gall hyn nid yn unig achosi annifyrrwch i’r amrant, ond hefyd effeithiau llygad sych ar wyneb y llygad.

Mae blepharitis yn gyffredin iawn - dywedir bod 5% o broblemau’r llygaid mewn gofal sylfaenol yn gysylltiedig â blepharitis. Gall pobl o bob oed fod yn ddioddefwyr, ond mae'n fwy cyffredin ymhlith pobl hŷn dros 50 oed. Nid yw'n rhywbeth y medrir ei 'ddal' neu ei etifeddu. Does dim dealltwriaeth glir iawn pam fod rhai pobl yn dioddef o blepharitis.

Beth yw symptomau blepharitis?

Efallai na fydd pobl sydd â blepharitis yn dioddef unrhyw symptomau o gwbl. Fodd bynnag, mae’r bobl hynny sy’n dweud fod ganddynt symptomau yn aml yn cyfeirio at gyfuniad o unrhyw rai o’r canlynol:

  • Y llygaid a/neu’r amrannau’n cosi’n boenus
  • Y llygaid yn cochi
  • Yr amrannau’n ddolurus, a’u hymylon yn goch ac weithiau’n chwyddedig
  • Ymylon yr amrant yn gromennog
  • Gall yr amrannau lynu’n ei gilydd wrth ddeffro yn y boreau
  • Y llygaid yn llosgi ac yn dyfrio
  • Teimlad grutiog yn y llygaid
  • Poen wrth edrych ar olau llachar (photophobia)
  • Codenni bach ar ymylon yr amrant.

Sut mae cael diagnosis o Blepharitis?

Mewn gofal sylfaenol fel rheol, bydd meddygon teulu yn gwneud diagnosis o blepharitis ar sail yr hanes clinigol yn unig. Pan fo microsgop lamp hollt ar gael, er enghraifft mewn clinic optometrydd neu offthalmolegydd, gellir edrych yn fanwl ar ymylon yr amrant. Fel arfer, gellir gwneud diagnosis ar sail delwedd syml o’r amrant ynghyd â'r hanes clinigol.

Sut mae Blepharitis yn cael ei drin?

Yn anffodus, nid oes gwellhad llwyr o blepharitis. Mae clinigwyr wedi rheoli’r cyflwr mewn cleifion dros y blynyddoedd mewn nifer o wahanol ffyrdd. Mae’r ffaith nad oes triniaeth benodol i’r cyflwr yn adlewyrchu sefyllfa lle nad oes unrhyw driniaeth unigol yn gweithio gymaint â hynny'n well na rhai eraill.

Glanhau ymylon yr amrant

Gellir lleddfu’r ddau fath o blepharitis drwy ymarfer yr hyn y cyfeirir ato fel ‘glanweithdra ymylon yr amrant’. Yn syml, mae hyn yn golygu glanhau ymylon yr amrant yn rheolaidd. Mae dilyn y drefn sy’n dilyn yn gweithio i'r mwyafrif. Gallai ychwanegu pethau at y dŵr fel siampŵ babi neu soda pobi waethygu’r annifyrrwch, ac argymhellir peidio gwneud hynny, o leiaf ar y dechrau. Defnyddiwch ddŵr tap poeth a glân (nid oes angen i’r dŵr fod wedi'i ferwi).

  1. Cymerwch wlanen lân a’i gwlychu mewn dŵr tap poeth (heb fod yn rhy boeth).
  2. Gosodwch y wlanen ar y llygad gaeedig a phwyso’n ysgafn arni am hanner munud i funud, neu nes y bydd y wlanen wedi oeri.
  3. Yna, cymerwch y wlanen a’i gwlychu eto mewn dŵr tap poeth a glân.
  4. Defnyddiwch y wlanen i rwbio ar hyd ymylon yr amrant (amrannau top a gwaelod), gan sicrhau eich bod wedi sgwrio wrth fôn y blew amrant. Gwnewch hyn am hanner munud i funud. Peidiwch â defnyddio gwlân cotwm, gan ei fod yn rhy esmwyth ac nid yw'n cael gwared ar y cen cystal â gwlanen lân.
  5. Gwnewch yr un peth ar yr ochr arall.

Dilynwch y drefn hon o lanhau’r llygaid ddwywaith y dydd am o leiaf fis. Bydd y rhan fwyaf o bobl yn gweld lleihad yn y symptomau. Os nad yw hyn yn wir, gofynnwch am gyngor arbenigol gan optometrydd fydd yn gallu argymell pethau eraill, neu eich cyfeirio at offthalmolegydd, os oes angen. Crybwyllir dulliau eraill o reoli’r cyflwr yn fras isod.

Osgoi llidwyr

Gall lleihau’r defnydd o lidwyr cemegol sy'n cynnwys rhai cadwolion sydd mewn diferion, a hefyd golur, helpu lleihau symptomau blepharitis.

Newidiadau Dietegol

Mae rhywfaint o dystiolaeth sy’n awgrymu y gall olew omega 3 fel yr un sydd mewn hadau llin wella ansawdd y chwarenlif meibomaidd.

Gwrthfiotigau

O dro i dro, os oes llid bacteriol amlwg ar flaen y llygad, neu os oes arnoch gyflwr croen cysylltiedig fel seborrheic dermatitis, neu hyd yn oed Rosacea, gall eich meddyg ragnodi eli llygad gwrthfiotig, neu dabledi o bosib.